اوست ، آنكه همهء ستايشها منحصرا به او بر مىگردد اوست ، آنكه همهء حولها و قوّه‌ها قائم به اوست ذات اوست . اين گونه توصيفها - چه به صورت قولى و چه به صورت عملى - براى غير خدا شرك است . ما قبلا دربارهء اينكه چه نوع كارى عبادت است بحث كرده‌ايم . صدق و اخلاص خداشناسى خود به خود بر روى تمام شخصيّت و روحيّه و اخلاق و اعمال بشر اثر مىگذارد . اندازهء اين تأثير به درجهء ايمان بستگى دارد . هر اندازه ايمان انسان قوىتر و شديدتر باشد ، نفوذ خداشناسى در وجود انسان بيشتر مىگردد و شخصيّت آدمى را بيشتر تحت سيطرهء خود قرار مىدهد . تأثير و نفوذ خداشناسى در انسان مراتب و درجات دارد و تفاوت انسانها از نظر كمال انسانى و قرب به خداوند به اين درجات بستگى دارد و همهء اينها « صدق » و « اخلاص » ناميده مىشود ، يعنى همهء اين درجات ، درجات صدق و اخلاص است . توضيح اينكه : قبلا گفتيم آنگاه كه به خدا رو مىآوريم و او را عبادت مىكنيم چنين ابراز مىداريم كه تنها مستحقّ اطاعت ، ذات احديّت است و من در مقابل او تسليم محض هستم . اين گونه ايستادن و ابراز داشتن ، عبادت است و جز براى خدا جايز نيست ، ولى اين اظهار و ابراز ما تا چه اندازه داراى « صدق » است ، يعنى ما در عمل تا چه اندازه قيد تسليم در برابر غير خدا را رها كرده‌ايم و در مقابل ذات او تسليم محض هستيم ، اين جهت به درجهء ايمان ما بستگى دارد . مسلّما همهء افراد از نظر صدق و اخلاص در يك درجه نيستند . برخى تا اين حدّ پيش مىروند كه عملا جز امر خدا بر وجود آنها حاكم نيست ، از درون و برون فرماندهى جز خدا ندارند ، نه هواى نفس و تمايلات نفسانى مىتواند آنها را از اين سو به آن سو بكشاند و نه يك انسان ديگر مىتواند آنان را مسخّر فرمان خويش سازد ، به تمايلات نفسانى آن اندازه اجازهء فعّاليّت مىدهند كه موافق رضاى خدا باشد - و البتّه رضاى خدا همان راهى است كه انسان را به كمال واقعى خود مىرساند - و فرمان انسانهاى ديگر را از قبيل پدر و مادر و معلّم و غيره براى رضاى خدا و در حدود اجازهء خدا انجام مىدهند . برخى از اين پيشتر مىروند و مطلوب و محبوبى جز خدا ندارند ،